Nandyjczyk, czyli kto?

[Borys Zamycki]

Poza terytorium, władzą i ustrojem, każde państwo to także konkretni jego mieszkańcy. Mieszkańcy, którzy tworzą kulturę, naród (lub narody), mają swoje zwyczaje, styl życia, przekonania i poglądy. Mieszkańcy, którzy żyją w określonych realiach i, będąc przez nie kształtowanymi, sami jednocześnie je współtworzą. W przypadku mikronacji, są to wirtualni, fabularni mieszańcy, których istnienie zakładane jest w każdym praktycznie państwie wirtualnym.

A jacy są fabularni Nandyjczycy? Jak wygląda życie przeciętnego v-poddanego Cesarza? Czy życie na wschodnim wybrzeżu różni się chociażby od życia na pustynnej północy lub w Aquelli?

W tym wątku skoncentrujmy się na próbie nakreślenia realiów życia w Nan Di, a więc:

• zwyczajów

• nawyków

• stereotypów

• cech charakteru

• kultury

• tożsamości

• codzienności

• powiedzeń i przysłów

fabularnych Nandyjczyków.

Zachęcam do wrzucania swoich ciekawostek na temat Nandyjczyków. Razem stwórzmy bazę wiedzy o życiu zwykłego człowieka w Nan Di!

Zacznę od propozycji:

1. Nandyjczycy z krwi i z duszy

Nan Di to państwo wielonarodowe. Choć obecność wielu kultur i narodowości w jednym miejscu może oczywiście mieć efekt pozytywny dla ogółu, to jednak potrzebne jest istnienie jakiegoś elementu wspólnej tożsamości, który by połączył wszystkich mieszkańców wielokulturowej mieszanki. W przypadku Nan Di, takim spoiwem jest koncept Poolnandy (M. l. poj. Poolnanda), czyli Nandyjczyka z duszy. Poolnandą jest każdy, kto utożsamia się z państwem, ludnością i interesem narodowym Nan Di, a także gotów jest go bronić. Poolnandą można zostać niezależnie od pochodzenia etnicznego, wyznania, narodowości czy rasy. Innym rodzajem Nandyjczyka jest Nanda, czyli typowy, żółtoskóry Nandyjczyk z krwi, który urodził się w rodzinie etnicznie nandyjskiej.

Nandyjskie władze przykładają dużą uwagę do promowania wzorca patriotycznego Poolnandy w wielokulturowym społeczeństwie nandyjskim, podkreślając, że bycie dobrym Nandyjczykiem to nie kwestia urodzenia, pochodzenia czy wiary, a osobistego wyboru człowieka, jego postawy wobec spraw państwa i społeczeństwa.

2. Spokojny jak Nandyjczyk

W porównaniu do innych narodów w tej części Nordaty, Nandyjczycy to z reguły bardzo spokojni, opanowani i pokorni ludzie - a przynajmniej takie sprawiają wrażenie. Żeby doprowadzić przeciętnego Nandyjczyka do wybuchu gniewu, trzeba naprawdę mocno go czymś zezłościć lub paskudnie obrazić. W życiu zawodowym, Nandyjczycy nadzwyczaj często są posłusznymi pracownikami i praktycznie nie zdarza im się kwestionować poleceń szefostwa - chyba, że uznają, że szefostwo ma wobec nich osobiście jakieś bardzo złe zamiary.

Nie oznacza to jednak, że Nandyjczycy nie gniewają się ani nie buntują w głębi duszy, jeżeli coś im nie pasuje. Owszem, gniewają się, ale przez długie wieki feudalizmu, poddaństwa Carowi i kultury pracy, mieszkańcy Nan Di nauczyli się tłumić w sobie negatywne emocje. Istnieje nawet takie stare nandyjskie powiedzenie: Uprzejmość jest lochem dla demonów. Oznacza ono, że człowiek w kontaktach z innymi ludźmi często skrywa swoje złe emocje, takie jak gniew, złość czy żal, pod płaszczykiem zewnętrznej uprzejmości.

3. Spacery

Jednym z ulubionych sposobów spędzania czasu wolnego u Nandyjczyków są spacery. Bywa, że przybierają one formę długich rodzinnych przechadzek po okolicznych parkach lub lasach. Z tego powodu, władze każdego szanującego się nandyjskiego miasta dbają o to, by odpowiednia część miasta była przeznaczona na parki, deptaki i ogólnie tereny zielone.

[Borys Zamycki]

4. Nandyjskie dialekty

Jest 7 głównych dialektów języka nandyjskiego:

• d. centralny (Wieczne Miasto i obszary wzdłuż górnego i środkowego biegu rzeki Huang He)

• d. wschodniego wybrzeża (wschodnia część kraju mniej więcej od Nanhe na północy do Mawan na południu)

• d. południowego wybrzeża (południowa część kraju mniej więcej od Renzai na wschodzie do Licun na zachodzie)

• d. zachodniego wybrzeża (zachodnia część kraju mniej więcej od Tanpeng na południu do Funan na północy)

• d. Dabang (okolice miast Dabang i Wayao na północy kraju)

• d. Xiwan-Beihe (północny wschód kraju, na zachód od Gór Wężowych)

• d. Lihe-Waipan (północny wschód kraju, na wschód od Gór Wężowych)

Język literacki - czyli standardowy nandyjski używany w krajowych mediach, urzędach, kontaktach oficjalnych - jest bazowany na dialekcie centralnym. Choć istniał już we wczesnym średniowieczu, to jego obecna forma wykrystalizowała się w XIX w.

Poszczególne nandyjskie dialekty nie różnią się obecnie od siebie aż tak bardzo, ponieważ za sprawą mediów, wszystkie one upodabniają się stopniowo do języka literackiego. Jednak jeszcze 60-70 lat temu, różnice między dialektami były znaczne, a władanie językiem literackim było umiejętnością, którą nandyjskie dzieci nabywały z reguły dopiero w szkole.

Dialektami, które najbardziej różnią się od standardowego nandyjskiego, są dialekty północno-wschodniej części Nan Di: d. Xiwan-Beihe i d. Lihe-Waipan. Różnice wynikają ze znacznego oddalenia wspomnianych regionów od Wiecznego Miasta, zaś w przypadku dialektu Lihe-Waipan - także z faktu, że region ten oddzielony jest od reszty kraju wysokimi górami.

[Juraj Zvolynský]

5.Seklenanda

Czyli nandyjczycy pochodzenia brodryjskiego/dehreińskiego, w głównej mierze różnią się od typowej ludności nanda kolorem skóry, a także wieloma cechami osobistymi narodów, które przyciągnęli ze sobą do Cesarstwa:

• Są oni bardzo sumiennymi pracownikami, a pracę wykonują o wiele lepiej niż tutejsi. Dworska, a także miejska historia Carstwa Seklejerów wpłynęła na rozwinięcie na bardzo wysokim poziomie właśnie tych cech, które pożądane są przez tutejszych.

• Świetne poczucie humoru, jest kolejną nieodłączną cechą właśnie tej części ludności nandyjskiej. Wiele cenionych kabaretów seklejerskich jest w Nan Di jest przykładem jak powinno wyglądać podejście do życia w trudnych czasach.

• Romantyczne dusze, cała historia Carstwa Seklejerów opiewa nie tylko w sukcesy, ale także w rewolucje, które nauczyły narody północy podejścia do ojczyzny w sposób literacki. Wielu z nich oddałoby życie za swój kraj tylko i wyłącznie po to, aby jego imię, czy też nazwisko zabłysnęło na kartach historii.

[Borys Zamycki]

6. Epakivdus, czyli niepewność po nandyjsku

Każdy, kto zgłębia tajniki nandyjskiej kultury, prędzej czy później natknie się na ideę zwaną epakivdus. To nandyjskie słowo, które można przetłumaczyć jako "niepewność" lub "brak stabilności", kryje za sobą pewną charakterystyczną dla wielu Nandyjczyków postawę życiową, zgodnie z którą praktycznie nic w życiu nie jest pewne ani dane raz na zawsze. Jak głosi nandyjskie przysłowie: Pewnym możesz być tylko tego, co trzymasz teraz w ręku, a i z tym ostrożnie.

Co taka postawa oznacza w praktyce? Otóż Nandyjczycy, którzy żyją według zasad epakivdus:

• Są bardzo zapobiegliwi i starają się mieć wszystko dokładnie zaplanowane. W swoim planowaniu chcą przewidzieć wszystkie możliwe negatywne scenariusze i przygotować strategię działania na wypadek ich wystąpienia.

• Są słowni, wiarygodni i honorowi. Wierzą bowiem, że w obliczu nieprzewidywalnego i niestabilnego świata, ich obowiązkiem wobec społeczeństwa i samych siebie jest tę nieprzewidywalność i niestabilność zmniejszać.

• Oszczędzają pieniądze i starają się nie wydawać ich na głupoty.

• Nie lubią podejmować ryzyka ani działać spontanicznie.

• Bardzo niechętnie się zadłużają, a ewentualne długi starają się oddać jak najszybciej.

• Często zamyślają się o przeszłości i martwią się o przyszłość.

Osoba o takich przekonaniach określana jest jako epakivda (l.mn. epakivdidi).

Choć koncept epakivdus jest obecny w nandyjskiej kulturze i mentalności od co najmniej kilku wieków, to jednak nie można go określać jako nurtu filozoficznego - jest to po prostu pewna cecha osobowości, postawa życiowa.

W sondażu przeprowadzonym w grudniu 2023 r. na zlecenie Cesarskiej Szkoły Pułkowej, 19% Nandyjczyków określiło samych siebie jako prawdziwych epakivdidi, zaś 74% stwierdziło, że posiada pewne cechy epakivda.

[Borys Zamycki]

7. Nandyjski nacjonalizm

7.1. Skąd się wziął nandyjski nacjonalizm?

Obecne Nan Di jest społeczeństwem otwartym i wieloetnicznym, w którym podstawową cechą dobrego obywatela jest bycie wiernym wobec społeczeństwa i państwa, niezależnie od pochodzenia czy wyznania - patrz koncept Poolnandy w ciekawostce nr 1 pt. Nandyjczycy z krwi i z duszy.

Tak jednak nie było od zawsze. Z chwilą upadku Związku Radzieckiego, który nastąpił w roku 1999, nandyjskie społeczeństwo musiało, po prawie 400 latach niewoli, rozpocząć długą i momentami trudną drogę do ponownego określenia tego, co składa się na nandyjską tożsamość i kim jest prawdziwy Nandyjczyk.

Jedną z popularniejszych ideologii w pierwszych latach niepodległości Nan Di był nacjonalizm nandyjski. Społeczeństwo uwierzyło, że po długich latach ucisku ze strony Broskwy, jedyną drogą do odbudowy nandyjskiej państwowości jest promowanie jedności narodowej Nandyjczyków i jednolitej kultury w całym kraju, a także zmuszenie mniejszości narodowych do szybkiej asymilacji.

Tendencje te znalazły swoje odzwierciedlenie w wyborach do Zgromadzenia Narodowego w roku 2004, które wygrała nacjonalistyczna partia Me Nanded (My Nandyjczycy) z wynikiem 39%, pokonując swoich głównych rywali - komunistów, libertariańską partię Maximum, kilka mniejszych partii lewicowych oraz mniejszość brodryjską. Zawiązanie koalicji z grupką małymi, prawicowych i centrowych partii, pozwoliło na utworzenie koalicji większościowej.

Niewątpliwie, sukces Me Nanded był efektem przegranej przez Nan Di wojny z Brodrią i Nową Ordą, która to wojna doprowadziła do utraty części Ordy Wewnętrznej oraz śmierci ponad 3 000 nandyjskich żołnierzy. Skutkiem wojny było samorozwiązanie II Zgromadzenia Narodowego i ogłoszenie przedterminowych wyborów, które Me Nanded zwyciężyli na fali niezadowolenia z lewicowców i rosnącej niechęci Nandyjczyków wobec Ordyjczyków i Brodryjczyków.




Aiguo Kauper, przywódca partii Me Nanded, podczas przemowy w Zgromadzeniu Narodowym w roku 2004


7.2. Jak rządzili nacjonaliści w Nan Di?

Me Nanded dążyli do uczynienia z Nan Di państwa maksymalnie homogenicznego pod względem kulturowym. Wierzyli, że kluczem do sukcesu Nan Di jest utworzenie jednolitego społeczeństwa. Skutkiem wprowadzenia ich programu społecznego było m.in.:

• Radykalne ograniczenie prawa mniejszości narodowych do stosowania swoich języków narodowych (m.in. brodryjskiego czy ordyjskiego) w szkolnictwie, w urzędach czy na uczelniach.

• Konieczność zdania przez przedstawicieli mniejszości narodowych testu ze znajomości języka nandyjskiego w celu uzyskania obywatelstwa Nan Di.

• Zakaz łączenia obywatelstwa Nan Di z obywatelstwami państw powstałych po rozpadzie Związku Radzieckiego.

• Mocne ograniczenie finansowania i utrudnienia w działalności misyjnej kościołów prawosławnych oraz Szuud-Zam.

Skutkiem takiej polityki był bardzo wysoki odsetek bezpaństwowców wśród ogólnej populacji Nan Di (9,5% w roku 2008) oraz liczne protesty mniejszości narodowych - głównie brodryjskiej i ordyjskiej. Często zdarzały się również potyczki z policją i zamieszki, zwłaszcza na uczelniach o brodryjskim rodowodzie.




Nandakes anelt - tylko po nandyjsku. Tabliczki z takimi napisami często pojawiały się w nandyjskich szkołach, urzędach czy uczelniach. Co ciekawe, zwolennicy nandyjskiego nacjonalizmu z czasem zaczęli wieszać takie tabliczki na drzwiach swoich prywatnych domów jako manifestację swoich poglądów.

Z drugiej strony, nacjonaliści nienajgorzej sobie radzili w kwestii ekonomii. Ich plan na ożywienie zrujnowanej latami komunizmu i wojną nandyjskiej gospodarki zakładał między innymi inwestycje w przemysł wysokiej technologii i nauki ścisłe, a także tworzenie specjalnych stref ekonomicznych ze znacznymi ulgami podatkowymi dla rodzimych oraz zagranicznych inwestorów, m.in. z Orientyki, Sarmacji czy Bialenii. Sprawiało to, że bezrobocie w miastach było stosunkowo niskie. Wielu Brodryjczyków czy Ordyjczyków zamieszkujących duże ośrodki miejskie, mając w latach 2004-2012 wybór między repatriacją do swoich ojczyzn a pozostaniem w Nan Di, wybierało tę drugą opcję z pobudek czysto ekonomicznych, mimo iż oznaczała ona narażenie na dyskryminację przez władze.

Plan prywatyzacji kołchozów niestety nie był jednak do końca udany, co prowadziło do nieefektywnego zarządzania gospodarstwami, niekontrolowanej reprywatyzacji, wysokiego bezrobocia na obszarach wiejskich oraz migracji ze wsi do miast.

7.3. Nandyjski nacjonalizm na politycznej emeryturze

Nacjonaliści zostali odsunięci od władzy w roku 2012. Przyczyną było głównie niezadowolenie ludności wiejskiej z rosnących dysproporcji w rozwoju między wsią a miastem, a także głosy mniejszości brodryjskiej i ordyjskiej, która zaczęła coraz liczniej zdobywać nandyjskie obywatelstwa. Nacjonalistów nie darzyli wielką sympatią także rodzimi Nandyjczycy, którzy byli wyznania innego niż rodzime, czyli byli np. chrześcijanami.

W ostatnich latach, poglądy większości nandyjskiego społeczeństwa zmieniły się z nacjonalistycznych na patriotyczne. Szczególną popularnością cieszy się obecnie koncepcja tzw. Poolnandy - czyli obywatela, który utożsamia się z interesem nandyjskiego państwa i społeczeństwa, samemu niekoniecznie będąc rodzimym Nandyjczykiem.

Szerzeniu takiej koncepcji sprzyja aktualny system polityczny Nan Di, w którym najwyższą władzę sprawuje Cesarz rządzący wieloetnicznym społeczeństwem. To Cesarz, a nie dominująca grupa narodowa czy etniczna, definiuje interes państwa i opiekuje się społeczeństwem.

[Borys Zamycki]

8. Jak pisać po nandyjsku?

Język nandyjski obecnie zapisuje się alfabetem łacińskim, co niewątpliwie jest wygodne i praktyczne. Warto jednak zauważyć, że nandyjski to jeden z niewielu przykładów języków, który był swego czasu zapisywany aż w trzech alfabetach!


A. Alfabet łaciński

Choć historia jego stosowania do zapisu nandyjskiej mowy sięga już I w. n.e., to dopiero w roku 1856 oficjalnie ujednolicono sposób zapisu języka nandyjskiego tym alfabetem, a także ustanowiono go pierwszym alfabetem do stosowania w nandyjskim życiu publicznym i w oświacie. Za tą decyzją poszło szerokie rozpowszechnienie alfabetu łacińskiego w życiu codziennym.

W chwili obecnej, alfabet łaciński jest w Nan Di stosowany w praktycznie wszystkich sferach życia - w oficjalnych dokumentach, biznesie, oświacie, nauce, współczesnej sztuce, a także w życiu codziennym. Używanie tego sposobu zapisu zdecydowanie ułatwia Nandyjczykom naukę języków obcych i kontakty międzynarodowe ze znaczną częścią v-świata.

Hei homikud! Gdas Te egzedi?

"Dzień dobry Panu, jak się Pan miewa?"
Tak ten zwrot zapisałby współczesny Nandyjczyk

b. Alfabet staronandyjski

Właściwą nazwą dla tego sposobu zapisu jest "znaki staronandyjskie", ponieważ w tym systemie, jeden znak odpowiada jednej sylabie lub słowu. Przez długie wieki (tj. od głębokiej starożytności aż do roku 1856) był to jedyny oficjalny sposób zapisywania języka nandyjskiego.

W chwili obecnej, znaki staronandyjskie nie mają praktycznego zastosowania. Przeciętny Nandyjczyk uczy się ich dopiero w szkole podstawowej i średniej na lekcjach kaligrafii, kutury i historii - natomiast jako dorosły człowiek, zna ich zwykle od 50 do 1000 (mediana oscyluje w granicach 250 i z roku na rok nieznacznie spada), w zależności od wieku, poziomu wykształcenia i czasu spędzonego na obcowaniu z historycznymi dziełami. Oficjalnie natomiast słowniki notują ponad 40 tysięcy znaków staronandyjskich.

We współczesnym Nan Di, znaki staronandyjskie najczęściej spotykane są w: heraldyce, symbolice, tekstach religijnych, niektórych dziełach kultury (zwłaszcza stylizowanych), niekiedy w logo firm lub na etykietach niektórych produktów jako dodatek. Generalnie znaki te są kojarzone z elegancją, wysoką kulturą i tradycją, jednak zdecydowanie nie z życiem codziennym.

Godło Protektoratu Nan Di - przykład współczesnego zastosowania znaków staronandyjskich

C. Cyrylica nandyjska

W XXI wieku na dobre wyszła z praktycznego użytku i na chwilę obecną jest raczej ciekawostką historyczną. Okazjonalnie można się na nią jeszcze natknąć w niektórych podręcznikach języka nandyjskiego dla Brodryjczyków i Ordyjczyków, gdzie pełni jednak wyłącznie rolę pomocniczą.

Jej powstanie to efekt trwającej przez 389 lat okupacji Nan Di przez Brodrię (1610-1999). Szczyt użycia cyrylicy nandyjskiej przypada na I połowę XIX wieku. Nigdy jednak nie nadano jej statusu oficjalnego, zaś już od roku 1856, liczba jej użytkowników zaczęła szybko spadać.

Co ciekawe, cyrylica nandyjska nigdy nawet nie doczekała się ujednolicenia zasad pisowni. W XIX wieku funkcjonowało równolegle kilka sposobów zapisu - patrz przykład niżej.

Хэи хомикуд! Гдас Тэ эгзэди?
Хеи хомикуд! Гдас Те егзеди?

"Dzień dobry Panu, jak się Pan miewa?"
Tak ten zwrot mógł być zapisany w I połowie XIX wieku, kiedy cyrylica nandyjska cieszyła się największą popularnością - zwłaszcza wśród ludności miejskiej i drobnych urzędników