Leciono 1: Enkonduko al Esperanto

[Damiano Windsachen]

WYDZIAŁ LINGWISTYCZNY

Lekcja pierwsza: „Enkonduko al Esperanto”/„Wprowadzenie do Esperanto”

Gesinjoroj,

Witam Was bardzo serdecznie na naszej pierwszej lekcji języka Esperanto. Jestem bardzo wdzięczny Rektorowi za zgodę i umożliwienie mi prowadzenia zajęć. Prawdopodobnie pewna część z Was kojarzy Esperanto z nieistniejącego reala... krótko mówiąc jest to międzynarodowy język nazywany też „Lingvo Internatica” został on stworzony przez Ludwika Zamenhofa. Jest to język, który ułatwia komunikację między ludźmi z różnych narodów i w swoich założeniach ma on wyeliminować bariery językowe. Na pierwszej lekcji wprowadzę Was do tego języka, a być może zachęcę kogoś do jego studiowania.

Nie zamierzam omawiać historii tegoż języka, gdyż nie znajdujemy się na Wydziale Historycznym, w związku z tym na początku wyjaśnię podstawową strukturę gramatyczną języka Esperanto. No więc w Esperanto, tworzenie nowych słów jest stosunkowo proste dzięki systematycznym zastosowaniu przedrostków i przyrostków. By móc to lepiej zrozumieć przygotowałem dla Państwa kilka przykładów:

Do słowa „lerni” (które dosłownie oznacza uczyć się) można dodać przedrostek „re”, by wyszło słowo „relerni” oznaczający nauczenie się czegoś na nowo. Do tego samego słowa możemy dodać przyrostek „ig”, który w tym konkretnym przykładzie stworzymy słowo „lernigi”, które oznacza uczenie się w tym momencie.

Tak samo będzie w przypadku gdy do słowa „domo” (które oznacza po prostu dom) dodamy przyrostek „estr” (który oznacza przywódcę lub głowę czegoś (w zależności od tłumaczenia)) wtedy po zastosowaniu odpowiedniej odmiany słowa „estr” powstaje słowo „domestro”, które oznacza gospodarza jakiegoś domu. Jak mogą Państwo zauważyć, jest to bardzo proste i zdecydowanie ułatwia to tworzenie nowych słów w języku Esperanto.

Oczywiście nie jest to jedyna bardzo prosta rzecz w tym języku, ponieważ Esperanto posiada systematyczną odmienność wyrazów, co oznacza, że słowa odmieniają się zgodnie z regułami, niezależnie od ich rodzaju. Wykorzystajmy wcześniej poznany rzeczownik „domo” do omówienia jego odmiany:

Tak samo, jak w języku polskim, odmiana dzieli się na liczbę pojedynczą...
Nominativo (czyli mianownik z pytaniami kto?, co?): domo
Akuzativo (czyli biernik z pytaniami kogo?, co?): domon
...oraz mnogą:
Nominativo: domoj
Akuzativo: domojn

Z odmianą czasowników postępujemy podobnie, wiedząc, że nie zmienią się w zależności od osoby ani czasu. Co ciekawe bezokoliczniki wszystkich czasowników kończymy „-i” pokażę Państwu przykład z czasownikiem „lerni” (oznaczający uczenie się), który także był wykorzystywany wyżej:

Mi lernas (Ja uczę się)
Vi lernas (Ty uczysz się)
Li/Ŝi lernas (on/ona uczy się)
Ni lernas (my uczymy się)
Vi lernas (wy uczycie się)
Ili lernas (oni/one uczą się)

Nie chciałbym odstraszać Państwa od tego pięknego języka dlatego też sądzę, że takie skromne wprowadzenie wystarczy, a cały alfabet języka Esperanto przedstawię i szczegółowo omówię już na naszej następnej lekcji!

Ĝis revido!
(-) Damiano Windsachen