Język nandyjski

[Borys Zamycki]

Dziękuję za wytłumaczenie.

Nie ma sprawy. Jakbym na którymś etapie coś przekomplikował lub pisał niejasno to dawaj znać.

Książkę tj. lebel wziąłem z innego naszego tematu gdzie rozmawialiśmy. Zawsze możemy zmienić jej rodzaj jeśli będzie to potrzebne

Nie jest to potrzebne. Rodzaje w nandyjskim w ogóle nie muszą się pokrywać z polskim. Dlatego niech zostanie po prostu lebel w rodzaju nijakim.

[Borys Zamycki]

Kolejna kwestia: tryb rozkazujący w nandyjskim.

Tryb rozkazujący to sposób, w jaki wyraża się rozkaz, życzenie, prośbę lub (czasami) propozycję, np.: Przesuń się!, Zjedz to!, Chodźmy na basen, Posprzątajcie tu itp.

Tryb rozkazujący uzyskuje się poprzez zastosowanie odpowiedniej formy czasownika.

Proponuję, by w języku nandyjskim, tryb rozkazujący był tworzony poprzez dodanie końcówki -ga do rzeczownika:

Tryb rozkazujący

Na przykładzie czasownika laboratma - pracować

Bezokolicznik: laboratma

1 os. l. poj.: ma laboratga (niech pracuję)
2 os. l. poj.: ta laboratga (pracuj)
3 os. l. poj.: var, va, av laboratga (niech /on, ona, ono/ pracuje)

1 os. l. mn.: me laboratga (pracujmy)
2 os. l. mn.: tе laboratga (pracujcie)
3 os. l. mn.: ve laboratga (niech pracują)

W sytuacjach nieformalnych, można zrezygnować z podmiotu i zastosować sam czasownik z końcówką -ga:

Laboratga! - Pracować! / Do roboty!

Przykłady trybu rozkazującego w nandyjskim:

Zjedz tego karpia! - Ta sega sy jahunkala!
Pojedźmy na wieś. - Me farga as kulla.
Niech Adam uczy się na egzamin. - Adam ypimga ges ekzamen.
Dołączcie do Sił Powietrznych! - Te ludga Lufved!
Strzelać! - Skjutga!

W naszej dotychczasowej pracy nad nandyjskim padło też dobrych kilka przyimków. Choć przyimkami jako takimi jeszcze zdążymy się bardziej szczegółowo zająć, to jednak pozwoliłem sobie zrobić listę dotychczas użytych przyimków wraz z objaśnieniem i przykładami tak, by to po prostu nie zginęło:

Nandyjskie przyimki

• as - do (jakiegoś miejsca), na (jakieś miejsce), w (jakieś miejsce)

Przykłady:
Soldater skjutnu as ismag - Szeregowy strzelił do celu
Me farni as kulla - Jedziemy na wieś
Ma farnu as wet - Wjechałem w las

• es - na (jakimś miejscu), w (jakimś miejscu)

Przykłady:
Me es Ne Ord - Jestem w Nowej Ordzie
Vaf ispar laboratsu es Zeeved. - Jej ojciec pracował w marynarce wojennej.

• ges - dla, na (kogoś / czegoś / jakiegoś celu), do (czegoś / jakiegoś celu), z myślą o (jakimś celu), za (jakiś cel)

Przykłady:
Ma ypimnoj ges ekzamen. - Nauczę się do egzaminu.
Ve laboratvi as emigracion ges vef familidi - Oni pracują na emigracji na swoje rodziny / z myślą o swoich rodzinach
Soldateridi nasursu ges keisar - Żołnierze ginęli za cara

[Juraj Zvolynský]

Kawał dobrej roboty Borysie. Aktualnie siedzę i próbuję utworzyć translator polsko-nandyjski, aby ten przekładał z jednego języka na drugi. Byłoby o wiele łatwiej nam się w nim porozumiewać, gdyby ten funkcjonował normalnie i mógł pełnić rolę pomocnika.

Myślałem też nad słownikiem w excelu, o którym rozmawialiśmy i powoli muszę się za niego zabierać bo coraz więcej powstaje nowych słów. Powoli zaczynam się gubić co jest nowe, a co już opracowane było wcześniej.

Swoją drogą, Ispar to ojciec? Całkowicie odrealnione słowo, a przynajmniej takie się wydaje.

[Borys Zamycki]

Swoją drogą, Ispar to ojciec? Całkowicie odrealnione słowo, a przynajmniej takie się wydaje.

Tak, dokładnie. Tutaj akurat inspirowałem się realowymi językami ugrofińskimi, gdzie wszystko praktycznie brzmi jak odrealnione.

Jak będziesz miał gotowy słownik/translator albo jakąś koncepcję czy wątpliwości to oczywiście wal śmiało na pw. Zastanawia mnie tylko zasada działania translatora - a mianowicie czy translator załapie gramatykę nandyjską i będzie przekładał całe zdania, czy też po prostu będzie podawał gołe słówka, a gramatykę będzie musiał zastosować sam użytkownik. Oczywiście i w jednym i w drugim przypadku, byłoby to udogodnienie.

[Juraj Zvolynský]

Jak będziesz miał gotowy słownik/translator albo jakąś koncepcję czy wątpliwości to oczywiście wal śmiało na pw. Zastanawia mnie tylko zasada działania translatora - a mianowicie czy translator załapie gramatykę nandyjską i będzie przekładał całe zdania, czy też po prostu będzie podawał gołe słówka, a gramatykę będzie musiał zastosować sam użytkownik. Oczywiście i w jednym i w drugim przypadku, byłoby to udogodnienie.

Szczerze mówiąc? Przy naszych v-informatykach wszystko jest możliwe i wydaje mi się, że może uda się utworzyć inteligentny wręcz AITranslator. Po prostu będę musiał wejść w kontakt z odpowiednimi personami i wszystko jest do zrealizowania.

Swoją drogą jeśli Ispar to ojciec, to może zaproponuję, aby matka była Ulma. Hahaha

[Borys Zamycki]

Szczerze mówiąc? Przy naszych v-informatykach wszystko jest możliwe i wydaje mi się, że może uda się utworzyć inteligentny wręcz AITranslator. Po prostu będę musiał wejść w kontakt z odpowiednimi personami i wszystko jest do zrealizowania.

Mam taką nadzieję. Z tego co się jednak orientuję w temacie, to dobry translator, by mógł tłumaczyć między językami A a B, musi najpierw sam obrobić przykłady tekstów w języku A i ich tłumaczeń na język B. Dlatego tym bardziej powinniśmy się zmotywować, by pracować nad nandyjskim i tworzyć już pierwsze zdania i teksty.

Swoją drogą jeśli Ispar to ojciec, to może zaproponuję, aby matka była Ulma. Hahaha

Pewnie, jak najbardziej. Ulma to może być matka po nandyjsku.

Tymczasem jedziemy dalej z gramatyką czasownika. Dziś ostatni już tryb, czyli tryb przypuszczający. Trybu przypuszczającego używa się, żeby mówić o sytuacjach, które nie są prawdziwe, lecz hipotetyczne, czyli wszelkiego rodzaju przypuszczenia, gdybania, życzenia, warunki, niepewność itp. W skrócie - wszystkie te sytuacje, w których do czasownika dodajemy -by (-bym, -byś, -byśmy itp.), np. Gdybym był bogaty, kupiłbym sobie kawalerkę w Warszawie. Chciałbym trafić szóstkę w totolotka. Gdyby kózka nie skakała, to by nóżki nie złamała. Gdyby tylko ten dureń nie wsiadał za kółko po pijaku. Zjadłbym kebaba.


Proponuję następującą konstrukcję trybu przypuszczającego w nandyjskim:

Tryb przypuszczający

Na przykładzie czasownika isse - szukać

Bezokolicznik: issema

1 os. l. poj.: ma issekos (szukałbym, szukałabym)
2 os. l. poj.: ta issekos (szukałbyś, szukałabyś)
3 os. l. poj.: var, va, av issekos (szukałby, szukałaby, szukałoby)

1 os. l. mn.: me issekos (szukalibyśmy, szukałybyśmy)
2 os. l. mn.: te issekos (szukalibyście, szukałybyście)
3 os. l. mn.: ve issekos (szukaliby, szukałyby)

Dorzucam do tego dwie konstrukcje ściśle związane z trybem przypuszczającym:

Konstrukcja typu gdyby X, to by X

Konstrukcję tę przekłada się na nandyjski w następujący sposób:

Gdyby X, to by X -> Kul X, X

Przykłady:

• Gdybym był bezrobotny, szukałbym pracy - Kul ma olkos edlaborater, ma issekos laborat.

(olma = być, edlaborater = bezrobotny)

• Gdybym strzelił do złodzieja, padłby - Kul ma skjutkos as vorar, var kukkos

(vorar = złodziej, kukma = paść, upaść)

• Iwan mieszkałby na wsi, gdyby był rolnikiem - Iwan egzekos es kulla, kul var olkus zemlaborater.

(egzema = żyć, również jako mieszkać, zemlaborater = rolnik)

Konstrukcja typu chciałbym, (żeby) X

Konstrukcję tę przekłada się na nandyjski w następujący sposób:

Chciałbym, (żeby) -> Podmiot altkos, X


Przykłady:

• Chciałbym pracować w Cesarskich Siłach Zbrojnych - Ma altkos, ma laboratna es Keisarikud Raioud.

• Moja matka chciałaby, żebym pracował w Cesarskich Siłach Zbrojnych - Maf ulma altkos, ma laboratna es Keisarikud Raioud.

• Siergiej chciałby, żeby jego syn urodził się w Nan Di - Sergej altkos, varf soga zontnoj es Nanda

(soga = syn, zontma = rodzić się)

[Borys Zamycki]

Ruszamy dalej z zasadami języka nandyjskiego. Dziś dwa w miarę lekkie tematy - przysłówek sposobu i akcent wyrazowy.

Przysłówek sposobu

Przysłówek sposobu odpowiada na pytania jak?, w jaki sposób?, jak kto/co? i opisuje zwykle czasownik. W języku nandyjskim, przysłówek tworzy się poprzez dodanie końcówki -kes

Przykłady:
ispakes - po ojcowsku (ispa - ojciec)
kullakes - po wiejsku (kulla - wieś)
familakes - rodzinnie (famila - rodzina)
vorarkes - po złodziejsku, jak złodziej (vorar - złodziej)
Keisarkes - po cesarsku, jak cesarz (Keisar - cesarz)
Nandakes - po nandyjsku, jak Nandyjczyk (Nanda - Nandyjczyk)

Przykłady w zdaniach:

• Żyłem jak cesarz, teraz żyję jak żul. - Ma egzesu Keisarkes, egzena bomzarkes.
  (bomzar = żul, menel)

• Iwan po ojcowsku wychował swojego pasierba. - Ivan hasnanu ispakes vaf tassoga.
  (hasnama = wychować, tassoga = pasierb, soga= syn)

• Grutin mówi tylko po brodryjsku. - Grutin rohiva Brodrakes anelt.
  (rohima = mówić/rozmawiać, Brodra = Brodryjczyk, anelt = tylko)

Akcent wyrazowy

W języku nandyjskim, akcent wyrazowy praktycznie zawsze pada na pierwszą sylabę wyrazu. To różni go od języka polskiego, w którym akcent jest zwykle na przedostatniej sylabie wyrazu.

Przykłady poprawnego akcentowania wyrazów w zdaniach:

• Ivan egzekos es kulla, kul var olkus zemlaborater (Iwan mieszkałby na wsi, gdyby był rolnikiem)

• Ve laboratvi as emigracion ges vef familidi (Oni pracują na emigracji na swoje rodziny)

• Vaf ispa laboratsu es Zeeved (Jej ojciec pracował w marynarce wojennej)

• Ma ypimsoj ges ekzamen (Będę uczył się na egzamin)

• Te ludga Lufved! (Dołączcie do Sił Powietrznych!)

Bardzo nieliczne wyjątki od tej reguły obejmują niektóre wyrazy o nienandyjskim pochodzeniu, np. universitat, politehnika.

Ponadto, w niektórych gwarach regionalnych - zwłaszcza w okolicy Portu Dostojewsk i w północno-wschodniej części kraju, a także w mowie starszych Nandyjczyków - można zaobserwować tendencję do akcentowania końcówek typu -izm, np. socializm, kapitalizm, pannordatizm.

[Borys Zamycki]

Pytania szczegółowe

Pytania szczegółowe to pytania, na które nie da się odpowiedzieć "tak" lub "nie" - odpowiedzią musi zawsze być jakaś informacja.

Ga ... ? - Kto... ? / Gaf ... ? - Czyj... ?
Ka - Ktoś / Kaf - Czyjś
Ja - Nikt / Jaf - Niczyj

Ka darnu maf hojna! - Ktoś wypił mój bimber!
Ga darnu maf hojna? - Kto wypił mój bimber?
Ja darnu taf hojna - Nikt nie wypił twojego bimbru
Sa hojna jaf - Ten bimber nie jest niczyj


Gis ... ? - Co... ?
Kis - Coś
Jis - Nic

Kis kuknu as pyran! - Coś spadło na podłogę!
Gis kuknu as pyran? - Co spadło na podłogę?
Jis kuknu as pyran - Nic nie spadło na podłogę
Taf plit kuknu as pyran - Twój długopis spadł na podłogę
(pyran = podłoga, plit = długopis)


Gjes ... ? - Gdzie... ?
Kjes - Gdzieś
Ijes - Nigdzie

Gjes Ivan laboratva? - Gdzie pracuje Iwan?
Ivan laboratva kjes, kuv ma je caina, gjes - Iwan gdzieś pracuje, ale nie wiem, gdzie.
Ivan laboratva as kulla - Iwan pracuje na wsi
(kuv = ale)


Gjas ... ? - Dokąd... ?
Kjas - Dokądś
Ijas - Do nikąd

Gjas sy huron farva? - Dokąd jedzie ten pociąg?
Sy huron farva as Port-Dostojevsk - Ten pociąg jedzie do Portu Dostojewsk
Sy huron farva ijas - sy vistva es biban - Ten pociąg nigdzie nie jedzie, on stoi na bocznicy
(huron - pociąg, vistma - stać, biban - bocznica)


Gjus ... ? - Skąd... ?
Kjus - Skądś
Ijus - Z nikąd

Gjus te vorsu tehnikidi? - Skąd kradliście sprzęt?
Me vorsu tehnikidi ijus - Nie kradliśmy z nikąd sprzętu
Ve vorsu tehnikidi us ladi - Oni kradli sprzęt z magazynu
(tehnikidi- sprzęt, ladi - magazyn)


(Us / As) gil ... ? - (Od / Do) kiedy... ?
Kil - Kiedyś
Jil - Nigdy

Gil taf sogar zontnu? - Kiedy urodził się twój syn?
Us gil taf sogar ypimva es universitat? - Od kiedy twój syn uczy się na uniwersytecie?
Ma olsu kil Keisar- Byłem kiedyś cesarzem
Keisarikid af Nanda nasurnoj jil - Cesarstwo Nan Di nigdy nie zginie
(kompania = firma)


Gdas ... ? - Jak... ?
Kdas - Jakoś
Jdas - Nijak

Gdas ma lufnoj Raioud? - Jak mogę dołączyć do Sił Zbrojnych?
Kdas ma tullnoj - Jakoś sobie poradzę
(tullma - poradzić sobie)